Φάση Ι-Αρχαιολογική Φάση

Οι εκταφές διενεργούνται και στις δύο πλευρές της ουδέτερης ζώνης από δικοινοτικές ομάδες που απαρτίζονται με περισσότερους από 55 Κύπριους αρχαιολόγους. Στη βάση πληροφοριών που συγκεντρώνονται από τους ερευνητές της ΔΕΑ  ή άλλες πηγές, οι ομάδες αυτές, τόσο με μηχανήματα όσο και με χειρονακτικά μέσα, προχωρούν στην ανασκαφή πιθανών χώρων ταφής.  Όταν εντοπιστούν ανθρώπινα λείψανα, η εκταφή γίνεται χειρονακτικά ακολουθώντας με προσοχή τις αρχαιολογικές τεχνικές. Αυτή η διαδικασία καταγράφεται με φωτογραφίες και σχεδιαγράμματα και όλα τα ανευρεθέντα  σημαίνονται με μοναδικούς κωδικούς αναφοράς. Μόλις ολοκληρωθεί η εκταφή των λειψάνων, ο Ελάχιστος Αριθμός Ατόμων (ΕΑΑ) που έχουν ταφεί στο συγκεκριμένο χώρο ταφής καθορίζεται βάση του συχνότερα επαναλαμβανόμενου σκελετικού στοιχείου. Αυτός ο αριθμός είναι δυνατό να αυξηθεί μετά από την ανθρωπολογική και τη γενετική ανάλυση.

Συχνά προκύπτει οι χώροι ταφής να έχουν διαταραχθεί τόσο από φυσικά και περιβαλλοντικά στοιχεία (π.χ διάβρωση) ή/και από ανθρώπινη παρέμβαση. Επιπρόσθετα, για κάποια λείψανα διαπιστώνεται ότι έχουν επαναταφεί μετά από τη μετακίνηση τους από τον πρωταρχικό χώρο ταφής. Σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν είναι πάντα εφικτό από τη ΔΕΑ να επιστρέψει στις οικογένειες ολοκληρωμένο το σύνολο των λειψάνων.